ابن الأثير ( مترجم : خليلى / حالت )
83
الكامل في التاريخ ( تاريخ كامل ) ( فارسي )
بيان جنگ افشين با بابك در آن سال جنگ افشين با بابك رخ داد بسيارى از اتباع بابك كشته شدند . علت اين بود كه معتصم بغاى كبير ( يكى از بزرگترين سالاران ترك ) را با مال بسيار كه مخارج سپاه افشين باشد سوى افشين روانه كرد بغا باردبيل رسيد و بابك آگاه شد . بابك و اتباع او آماده شدند كه راه را بر او گرفته بغارت اموال بپردازند و نگذارند او بافشين برسد . جاسوسى نزد افشين رفت و او را آگاه و هشيار نمود . چون افشين بر صحت خبر واقف شد . بغا را پيغام داد و نامه نوشت كه به محل مال تظاهر كند و مال را هم بر اشتر و استر حمل كند تا بقلعه « حصن النهر » برسد آنگاه نگهبانان را در آنجا نگهدارد تا قافله بسير خود ادامه دهد پس از سفر قافله مال به شهر اردبيل برگرداند و هيچ كس نداند . بغا هم بدستور افشين عمل كرد و قافله راه خود را گرفت . جاسوسان بابك هم رسيدند و به او خبر دادند كه تمام مال حمل شده و بنهر رسيده . افشين هم در همان روزى كه با بغا قرار گذاشته بود خود شخصا سوار شد و آن هنگام عصر بود . او در آن وقت از « برزند » سوار شد و هنگام غروب به محل « خش » رسيد و در خارج خندق ابى سعيد لشگر زد بامدادان روز بعد بدون خبر سوار شد و دستور داد طبل ننوازند و پرچم هم افراشته نشود و سپاهيان خاموش باشند و شتاب كنند و بكوشند كه زودتر برسند . قافله هم در همان روز از محل نهر سوى ناحيه هيثم حركت كرد بابك هم لشگر خود را آراست و راه نهر را گرفت و با حال آمادگى لشگر كشيد او گمان مىكرد كه مال در آن قافله است و بدست او خواهد افتاد ( مال باردبيل بازگردانيده شد ) سواران بابك تاخت كردند . فرمانده پادگان نهر بدفاع برخاست و كشته شد . تمام اتباع او هم كشته شدند و هر چه داشتند بدست بابكيان افتاد . در آن هنگام بابك دانست كه مال در كار نيست . پرچم دژبان نهر را ربودند و لباس سپاهيان كشته را پوشيدند